Жарыяланган
2026-27-08, 08:48Бишкекте 8,7 млн чарчы метр турак жай курулууда. Анын чарчы метринин баасы 1 миң 440 долларга жетти, ал эми бир девелопер бардык курулуштун дээрлик үчтөн бир бөлүгүн көзөмөлдөйт. Борбор калаа тездик менен бир чоң курулуш аянтчасына айланып баратат.
Elitka.kg аналитикалык платформасынын маалыматына караганда, учурда шаарда бир убакта 315 турак жай комплекси курулуп жатат. Алардын жалпы аянты 8,73 млн чарчы метрди түзөт.
Бул батирлердин баарын ким сатып алат жана борбор калаанын жолдору, мектептери менен коммуналдык тармактары миллиондогон чарчы метр турак жайдын жүгүн көтөрө алабы?
Курулуп жаткан бир долбоордун орточо аянты 27,7 миң чарчы метрге жетет. Турак жайдын жарыяланган орточо баасы бир чарчы метрине 1 миң 440 долларды түзөт.
Премиум класстагы турак жайдын бир чарчы метринин минималдуу баасы эконом-класстагы турак жайга караганда дээрлик 73 пайызга кымбат.
Бул курулуш компаниялары жарыялаган гана баалар. Акыркы баа курулуштун баскычына, баштапкы төлөмгө, бөлүп төлөө шарттарына жана арзандатууларга жараша өзгөрөт.
Бул өсүш борбор калаа менен эле чектелбейт. Улуттук статистика комитетинин маалыматына караганда, 2026-жылдын январь-июль айларында курулуш тармагынын ИДПдагы кошумча наркы 96 миллиард сомго жетип, реалдуу көрсөткүчтө 60,6 пайызга өскөн. Экономикадагы курулуш тармагынын үлүшү 6,2 пайыздан 8,2 пайызга көбөйгөн. Ал эми курулуштун дүң продукциясынын жалпы көлөмү 245,2 миллиард сомду түзгөн.
Бишкекте 2025-жылы 617 миң чарчы метр турак жай расмий пайдаланууга берилген. Бул мурунку жылга салыштырмалуу 14,5 пайызга көп.
Ал эми айтылган 8,73 миллион чарчы метр талдоо жүргүзүлгөн күнгө карата Elitka платформасындагы курулуп жаткан объектилердин базасынын негизинде жасалган эсеп. Бул даяр турак жайдын көлөмү эмес, ишке ашыруунун ар кандай баскычтарындагы долбоорлордун жалпы аянты.
Жаңы турак жайдын негизги толкуну рынокту 2027-жылы капташы мүмкүн.
Бул жылы жалпы аянты дээрлик 2,2 млн чарчы метр болгон 91 турак жай комплексин пайдаланууга берүү пландалууда. Бул каралып жаткан мезгилдеги башка жылдарга салыштырмалуу эң жогорку көрсөткүч.
Эгер девелоперлер убадаларын аткарса, сатып алуучуларда тандоо мүмкүнчүлүгү кыйла кеңейет. Ал эми курулуш компаниялары ар бир батирди сатуу үчүн атаандаштыкты күчөтүүгө аргасыз болушат.
Бирок баалардын төмөндөшүнө эч ким кепилдик бере албайт. Жердин, импорттук материалдардын, жумушчу күчүнүн жана инженердик тармактарга кошулуу чыгымдарынын баасы өсүүдө.
Мындан тышкары, болжол менен 2,28 млн чарчы метр турак жай 2030-2031-жылдары бүткөрүлөт.
Курулуштун дээрлик 51 пайызы болгону он девелоперге туура келет.
Бирок бул топтун ичинде да талашсыз лидер бар.
“Кут Строй — Жаз Строй” 2,53 млн чарчы метрден ашык турак жай куруп жатат. Бул талдоого алынган рыноктун болжол менен 29 пайызын түзөт. Компаниянын көлөмү алдыңкы ондуктагы калган тогуз компаниянын жалпы көлөмүнөн да көп.
Курулуштун басымдуу бөлүгү бир нече ири компаниянын колунда топтолгондо, алар бир убакта бир нече долбоорду ишке ашырууга көбүрөк мүмкүнчүлүк алышат. Бирок мунун тобокелчилиги да бар: ири курулуш компанияларынын биринде көйгөй жаралса, бул миңдеген сатып алуучуларга дароо таасир этиши мүмкүн.
“Кут Строй” курулуп жаткан турак жайдын жалпы аянты боюнча лидер болгону менен, курулуп жаткан турак жай комплекстеринин саны боюнча ROYAL компаниясы менен биринчи орунду бөлүшөт - экөөнүн тең ондон долбоору бар.
BRK GROUP, RCA Living, Jal Group Asia жана NEWSTAR азырак куруп жатышат, бирок алардын долбоорлору ири. Бул компаниялардын ар бири аянты 145 миңден 270 миң чарчы метрге чейинки бир-эки объектти ишке ашырууда. Ошондуктан долбоорлордун саны дайыма эле курулуштун чыныгы масштабын көрсөтө бербейт. Бир ири курулуш бир нече чакан турак жай комплексинен да чоң болушу мүмкүн.
2024-жылдын аягына карата Бишкектин турак жай фонду 18 млн 525 миң чарчы метрди түзгөн. Анын 18,2 млн чарчы метри жеке менчик турак жайга, 315 миң чарчы метри мамлекеттик турак жайга туура келет. 2025-жылы борбор калаада дагы 617 миң чарчы метр турак жай пайдаланууга берилген. Бул көлөмдү түздөн-түз кошуп эсептегенде, шаардын турак жай фондун болжол менен 19,14 млн чарчы метр деп баалоого болот. Бул расмий жыйынтык эмес, эсептик көрсөткүч.
| Год | Общая площадь, млн м² |
|---|---|
| 2020 | 14.090 |
| 2021 | 14.559 |
| 2022 | 15.032 |
| 2023 | 15.721 |
| 2024 | 18.525 |
Ушундай шартта долбоорлордо көрсөтүлгөн 8,7 млн чарчы метр өзгөчө ири көлөм болуп көрүнөт. Бул 2025-жылы пайдаланууга берилген турак жайды кошкондогу Бишкектин эсептик турак жай фондунун 45,6 пайызына барабар. Башкача айтканда, курулуш долбоорлорунун жалпы аянты борбор калаада буга чейинки ондогон жылдарда топтолгон турак жайдын дээрлик жарымына салыштырмалуу көлөмгө жетет.
Бирок азыр сөз даяр батирлер тууралуу эмес, курулуп жаткан бардык турак жай комплекстериндеги батирлердин жалпы аянты жөнүндө болуп жатат.
Акыркы расмий маалымат боюнча, Бишкекте бир адамга туура келген турак жайдын аянты 14 чарчы метрди түзөт. Бул турак жай фондунун жалпы аянтын туруктуу калктын санына бөлүү менен эсептелген орточо көрсөткүч. Ал турак жайдын үй-бүлөлөр арасында кандай бөлүштүрүлгөнүн, баасы канчалык жеткиликтүү экенин же бош батирлердин санын көрсөтпөйт.
2025-жылдагы эсептик турак жай фонду 19,14 млн чарчы метр болсо, калктын саны өзгөрбөгөн шартта бир адамга болжол менен 14,5 чарчы метрден туура келмек. Эгер пландалган 8,73 млн чарчы метрдин баары курулуп бүтсө, бул көрсөткүч болжол менен 21,1 чарчы метрге чейин өсүшү мүмкүн.
Демек, 2025-жылдагы эсептик көрсөткүчкө салыштырмалуу өсүш болжол менен 6,6 чарчы метрди түзөт.
Бирок бул болжолдуу жогорку чек, так божомол эмес. Борбор калаанын калкы өсүп жатат. 2024-жылдын башынан 2025-жылдын башына чейин эле калктын саны 1,295 миллиондон 1,322 миллионго чейин көбөйүп, 2,1 пайызга өскөн. Турак жай комплекстери канчалык узак курулса, камсыздалгандыкты эсептөөдөгү калктын саны да ошончолук көбөйөт.
| Столица | Последний доступный официальный показатель | Норма в жилищном законодательстве |
|---|---|---|
| Бишкек | 14 м² на человека, 2024 год | Не менее 12 м² жилой площади на человека |
| Астана | 32 м², 2024 год | 15–18 м² полезной площади при предоставлении государственного жилья |
| Ташкент | 22.9 м², на 1 января 2025 года | Не менее 16 м² общей площади, для пользователей кресел-колясок — не менее 23 м² |
| Душанбе | 13.7 м² общей площади, перепись 2020 года; жилой — 9.5 м² | Не менее 12 м² общей площади по договору социального найма |
| Ашхабад | 22.9 м², перепись 2022 года | Не менее 12 м² жилой площади либо однокомнатная квартира |
Борбор Азия өлкөлөрүндө турак жай нормалары ар кандай эсептелет. Кыргызстан менен Түркмөнстанда негизинен жашоочу бөлмөлөрдүн аянты эске алынат. Өзбекстан менен Тажикстанда ашкана, коридор жана башка бөлмөлөрдү кошкондогу батирдин жалпы аянты эсептелет. Казакстанда пайдалуу аянт деген түшүнүк колдонулат.
Сатып алуучулар үчүн курулуштагы өсүш батирлердин, турак жай комплекстеринин жана пландоо түрлөрүнүн көбөйүшүн билдирет. Бирок курулуштар көбөйгөн сайын жолдорго, суу түтүктөрүнө, канализацияга жана электр тармактарына болгон жүк да өсөт. Шаарга жаңы мектептер, бала бакчалар жана башка социалдык объектилер да керек болот.
Ошондуктан 45,6 пайыздык көрсөткүч келечектеги курулуштун масштабын гана билдирбейт. Ал ошондой эле курулуш компаниялары менен шаардык кызматтардын алдында чоң көлөмдөгү иштер турганын көрсөтөт.
