Банк секторунун кирешеси үч ири оюнчунун ортосунда топтолду

Июль айында Кыргызстандын банктарынын таза кирешеси 18,86 миллиард сомду түздү. Сумма өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 492,5 млн сомго көбөйгөн. Бирок кирешенин негизги бөлүгү үч банк – “Айыл Банк”, “Мбанк” жана “Элдик Банкта” топтолгон.

Бул үчөө жалпысынан 11,3 миллиард сомдон ашык киреше алышкан, бул банк секторундагы бардык пайданын 60%дан ашыгын түзөт.

• “Айыл Банк” – 4,31 млрд сом (+82,1 млн);
• “Мбанк” – 4,29 млрд сом таза киреше (жыл ичинде +480,9 млн);
• “Элдик Банк” – 2,71 млрд сом (+668,4 млн).

Салыштыра турган болсок, башка 18 банк чогуу пайданын 40% бир аз көбүрөөк тапкан. Анын дээрлик бардыгы “Бакай Банкта” (1,9 миллиард), “Демир Банкта” (1,4 миллиард) жана KICBде (1,3 миллиард) топтолгон. Алар сектордун жалпы кирешесинин 25%ке жакынын түзөт.

Калган 15 коммерциялык банк биргелешип системанын кирешесинин 15%дан бир аз көбүрөөк бөлүгүн бөлүшөт. Алардын эң ириси “Оптима Банк” 794,1 миллион сом же анын дээрлик үчтөн бир бөлүгүн тапкан.

Жети айда эң жөнөкөй жыйынтыктарды “ФинансКредитБанк” 47,8 миллион сом жана “Толубай” 20 миллион сомдон бир аз ашык киреше менен көрсөттү. Мында “Кыргызкоммерцбанк” мезгилди 346,6 миллион сом чыгым менен аяктаган.

Белгилеп кетсек, өткөн жылга салыштырмалуу сектордун кирешесинин жалпы өсүшүнө карабастан, банктардын дээрлик жарымында пайданын төмөндөшү катталган.

Жалпысынан 10 банк 2024-жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 1,8 миллиард сомго аз киреше тапты. Бирок төмөндөөнү башка оюнчулар компенсациялап, алар биргелешип кирешесин 2,3 миллиард сомго көбөйтүштү.

Өсүштүн негизги кыймылдаткычы “Элдик Банк” болду, ал банк тутумунун жалпы кирешесинин өсүшүнүн 30%га жакынын түздү.

Пайда көлөмүнүн банк секторунда топтолушу өсүп жатат. Бир жыл мурда үч ири оюнчунун үлүшүнө жалпы пайданын болжол менен 55% туура келсе, бүгүн бул көрсөткүч 5 пайыздык пунктка жогорулаган. Чынында, дал ушул үч банк бүткүл система боюнча түшкөн кирешенин негизги бөлүгүн өзүнө топтоп жатат, бул болсо рыноктун айкын түрдө ирилешип жатканын көрсөтүп турат.

Мамлекеттин ролу өзгөчө мааниге ээ, анткени эң көп пайда тапкан үч банктын экөөсү мамлекеттик менчикте. Бул учурда өлкөдөгү каржы агымдарын бөлүштүрүүдө жана банк системасынын өнүгүү багытын аныктоодо негизги ролду мамлекеттик сектор аткарып жатканын билдирет.